Tachograf

Tachograf cyfrowy to obowiązkowe urządzenie rejestrujące w pojazdach użytkowych, które elektronicznie zapisuje czas jazdy, przerwy, odpoczynki i aktywność pojazdu. Jego aktualna generacja – inteligentny tachograf G2V2 (druga generacja, wersja 2) – dodaje pozycjonowanie satelitarne i funkcje kontroli zdalnej wprowadzone Pakietem Mobilności UE.

Jakie są generacje tachografów?

W pojazdach jeżdżących dziś po Europie spotyka się cztery rozwiązania, choć tylko ostatnie z nich można zamontować w nowym pojeździe:

• Tachograf analogowy – zapis na wykresówce, czyli papierowej tarczy. Wycofywany z transportu międzynarodowego.
• Tachograf cyfrowy (G1) – pierwsza generacja urządzeń elektronicznych, bez pozycjonowania satelitarnego.
• Inteligentny tachograf pierwszej generacji (G2V1) – dodaje GNSS i zdalny odczyt kontrolny DSRC, montowany od 15 czerwca 2019 r.
• Inteligentny tachograf drugiej generacji (G2V2) – obowiązkowy w pojazdach rejestrowanych od 21 sierpnia 2023 r., z automatycznym zapisem przekroczeń granic, kartą kierowcy na 56 dni i interfejsem ITS.

Terminy modernizacji starszych urządzeń w transporcie międzynarodowym opisuje hasło czas pracy kierowcy.

Co tachograf G2V2 rejestruje automatycznie?

Urządzenia G2V2 automatycznie zapisują dokładną lokalizację i czas każdego przekroczenia granicy państwa członkowskiego UE, wykorzystując technologię GNSS (Global Navigation Satellite System). Eliminuje to wcześniejszy wymóg ręcznego zatrzymywania się i wprowadzania kodów krajów przez kierowcę. Dodatkowo kierowca może ręcznie rejestrować czasy rozpoczęcia i zakończenia załadunku i rozładunku wraz z lokalizacją. Sam wpis nie jest ściśle obowiązkowy, ale kompletny rejestr aktywności wspiera zgodność z przepisami i przejrzystość operacyjną.

Ile danych przechowuje tachograf G2V2?

Wydłużenie do 56 dni dotyczy karty kierowcy, nie jednostki pojazdowej. Karty nowej generacji mieszczą dwa razy więcej niż wcześniejsze 28 dni — tyle, ile wynosi okres objęty kontrolą drogową po zmianach z Pakietu Mobilności. Jednostka pojazdowa przechowuje dane znacznie dłużej, co najmniej rok, i tak było od pierwszych tachografów cyfrowych.

Praktyczny wniosek jest taki, że to karta kierowcy jest wąskim gardłem: przy pełnej karcie najstarsze wpisy są nadpisywane, więc cykl pobierania z karty musi być częstszy niż z pojazdu.

Jak przebiega kontrola drogowa tachografu G2V2?

Służby kontrolne odczytują zdalnie zdefiniowany zakres danych przez komunikację krótkiego zasięgu DSRC, rozszerzony w G2V2 z 19 do 25 parametrów. Obejmuje on monitorowanie w czasie rzeczywistym ciągłego czasu jazdy, dziennych, tygodniowych i dwutygodniowych okresów jazdy oraz pozycji GNSS, co umożliwia kontrolę wstępną bez fizycznego zatrzymywania pojazdu. Urządzenia G2V2 wykrywają też próby manipulacji, np. użycie magnesów lub zewnętrznych przełączników, rozpoznają usterki czujnika ruchu i korzystają z uwierzytelnionych sygnałów GNSS (OSNMA), które chronią integralność danych.

Czy tachograf G2V2 współpracuje z dotychczasowym sprzętem telematycznym?

G2V2 wprowadza obowiązkowy interfejs Bluetooth dla Inteligentnych Systemów Transportowych (ITS), łączący tachograf z systemami zarządzania flotą, aplikacjami mobilnymi i komputerami pokładowymi. Urządzenia zaprojektowane dla wcześniejszych generacji tachografów często nie współpracują z jednostkami G2V2, więc wymiana samego tachografu bez modernizacji podłączonego sprzętu może oznaczać utratę zdalnego odczytu plików .ddd i bieżącego śledzenia pojazdów. Dane z tachografów G2V2 pobiera we frameLOGIC moduł zdalnego odczytu tachografu. Wbudowana możliwość aktualizacji oprogramowania pozwala dostosowywać jednostki G2V2 do przyszłych zmian regulacyjnych.

Jak często trzeba pobierać dane i kalibrować tachograf?

Obowiązki przewoźnika dzielą się na dwa niezależne cykle. Pobieranie danych: zapis z karty kierowcy pobiera się co najmniej raz na 28 dni, a z jednostki pojazdowej co najmniej raz na 90 dni; pobrane pliki DDD przechowuje się przez rok. Kalibracja: tachograf podlega okresowemu sprawdzeniu w autoryzowanym warsztacie co dwa lata, a także po każdej naprawie, wymianie ogumienia zmieniającej obwód toczny koła i po zmianie numeru rejestracyjnego pojazdu.

Oba cykle bywają traktowane jako formalność aż do pierwszej kontroli. W praktyce brak pobrania w terminie jest naruszeniem samym w sobie, niezależnie od tego, czy kierowca jeździł zgodnie z normami – kontrolujący nie ma jak zweryfikować okresu, z którego dane przepadły.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się tachograf cyfrowy od inteligentnego?

Każdy tachograf inteligentny jest tachografem cyfrowym; określenie „inteligentny” odnosi się do nowszych generacji z pozycjonowaniem GNSS, zdalnym odczytem DSRC i interfejsem Bluetooth ITS. G2V2 to druga wersja drugiej (inteligentnej) generacji.

Jak długo tachograf G2V2 przechowuje dane kierowcy?

Karta kierowcy nowej generacji mieści 56 dni aktywności, wobec 28 dni we wcześniejszych wersjach — tyle, ile obejmuje kontrola drogowa po zmianach z Pakietu Mobilności. Jednostka pojazdowa to co innego: przechowuje dane co najmniej przez rok i ten limit się nie zmienił.

Czym jest karta kierowcy i jak długo jest ważna?

Karta kierowcy to imienna karta z mikroprocesorem, która identyfikuje kierowcę w tachografie i przechowuje zapis jego aktywności. W Polsce wydaje ją Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, a jej ważność wynosi pięć lat. Wniosek o wymianę warto złożyć z wyprzedzeniem – jazda bez ważnej karty jest naruszeniem, a czas oczekiwania nie jest okolicznością łagodzącą.

Czy służby mogą odczytać tachograf bez zatrzymywania pojazdu?

Tak. Przez DSRC służby kontrolne zdalnie odczytują 25 parametrów z jednostki G2V2, w tym ciągły czas jazdy, dzienne, tygodniowe i dwutygodniowe okresy jazdy oraz pozycję GNSS. Odczyt służy jako kontrola wstępna przy wyborze pojazdów do zatrzymania.