Telematyka
Telematyka to połączenie technologii telekomunikacyjnych i informatycznych służące do zbierania, przesyłania i przetwarzania danych o pojeździe. Telematyka floty wykorzystuje GPS, dane z magistrali CAN i czujniki w pojeździe, aby dostarczyć operatorom floty informacje potrzebne do zarządzania trasami, kosztami i bezpieczeństwem.
Z czego składa się system telematyczny?
Rozwiązanie telematyczne ma trzy warstwy i każda z nich może być wąskim gardłem:
- Urządzenie pokładowe. Rejestrator podpięty do instalacji pojazdu i do magistrali CAN albo tracker bateryjny w naczepie czy kontenerze, gdzie nie ma stałego zasilania. Od tego, co urządzenie potrafi odczytać, zależy cały zakres dalszych danych.
- Transmisja. Karta SIM i sieć komórkowa, coraz częściej LTE oraz LTE-M lub NB-IoT dla urządzeń bateryjnych. Dane wysyłane są na bieżąco albo buforowane do czasu zaplanowanej transmisji, na przykład po odzyskaniu zasięgu.
- Platforma. Warstwa, w której dane zamieniają się w decyzję: mapa, raport, alert, integracja z systemem transportowym albo księgowym. Sam strumień danych z pojazdu nikomu jeszcze nic nie mówi.
Czym jest zarządzanie flotą?
Zarządzanie flotą to proces utrzymania sprawnych przejazdów przy możliwie najniższym koszcie. Obejmuje wysyłkę i wyznaczanie tras, gospodarkę aktywami, zakupy i obsługę serwisową pojazdów, a także rekrutację, szkolenie i rozliczanie kierowców. Telematyka jest w tym procesie warstwą pomiarową: dostarcza faktów, na których opierają się decyzje, ale sama ich nie podejmuje. Szerszy zakres opisuje strona zarządzania flotą.
Jak działa system telematyczny?
System telematyczny opiera się na trzech źródłach danych. GPS zapewnia widoczność lokalizacji, prędkości i kierunku ruchu pojazdu w czasie rzeczywistym. Magistrala CAN przechwytuje zachowania kierowcy – agresywne przyspieszanie, ostre pokonywanie zakrętów, ostre hamowanie – oraz aktualny stan diagnostyki pojazdu. Czujniki rejestrują zdarzenia, do których zostały zaprojektowane: zmiany temperatury w naczepie, ciśnienie w oponach, otwarcie przestrzeni ładunkowej; sondy paliwowe podają w czasie rzeczywistym poziom i spalanie paliwa oraz wykrywają upusty. Dane przesyłane są na bieżąco na bezpieczne serwery lub przechowywane do czasu zaplanowanej transmisji, a menedżerowie floty odczytują je i interpretują w oprogramowaniu telematycznym.
Do czego służy telematyka w zarządzaniu flotą?
Telematyka to znacznie więcej niż lokalizacja pojazdów na mapie. Typowe zastosowania obejmują:
- wysyłanie zadań i wyznaczanie tras z bieżącą reakcją na dostępność pojazdów, pogodę i warunki na drodze
- monitorowanie osiągów silnika, w tym prędkości pojazdu i spalania paliwa
- rejestrowanie zachowań i stylu jazdy kierowców oraz budowanie na tej podstawie indywidualnych programów szkoleń
- zdalny odczyt danych z tachografu, pokazujący, ile czasu jazdy pozostało kierowcy do obowiązkowego odpoczynku
- uszczelnienie obiegu paliwa dzięki sondom paliwowym i zabezpieczeniu wlewu
- ograniczenie kosztów administracyjnych, m.in. przez integrację z systemem SENT, cyfrową kartę drogową i rozliczanie wynagrodzeń kierowców
Wyznaczanie optymalnych tras na podstawie danych telematycznych redukuje przebiegi, koszty paliwa, emisję dwutlenku węgla, zużycie pojazdów i czas spędzony w serwisie. Kamery samochodowe z wbudowaną telematyką automatycznie wykrywają wypadki i niebezpieczne manewry, a nagranie zdarzenia trafia na platformę chmurową w ciągu kilku minut. Taki materiał przyspiesza proces odszkodowawczy i chroni kierowcę przed fałszywymi oskarżeniami (zob. kamery do ciężarówek). Platformy flotowe, takie jak frameLOGIC, łączą te strumienie danych w jednym panelu.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się telematyka od lokalizacji GPS?
Lokalizacja GPS to jeden ze składników telematyki: pozycja, prędkość i kierunek ruchu. Telematyka dodaje do tego dane z magistrali CAN, czujniki w pojeździe i przetwarzanie danych, dzięki czemu punkt na mapie zamienia się w ocenę stylu jazdy, kontrolę paliwa i raporty zgodności z przepisami.
Czy telematyka poprawia bezpieczeństwo kierowców?
Tak. System telematyczny wykrywa ryzykowne wzorce, takie jak ostre hamowanie czy agresywne przyspieszanie, i może o nich ostrzegać menedżerów floty, a zebrane dane służą do indywidualnych szkoleń kierowców. Sama świadomość, że styl jazdy jest monitorowany, skłania kierowców do bardziej zachowawczej jazdy.
Z jakimi systemami integruje się telematyka?
Najczęściej z systemem transportowym (TMS), z programem księgowym lub kadrowo-płacowym oraz z systemami administracji publicznej – w Polsce z e-TOLL i SENT. Wartość integracji polega na tym, że dane wprowadza się raz: przejazd zarejestrowany przez urządzenie pokładowe staje się podstawą rozliczenia zlecenia, wynagrodzenia kierowcy i dokumentu przewozowego bez ręcznego przepisywania.
Czy telematyka działa w naczepach bez zasilania?
Tak, ale innym sprzętem. W naczepach, kontenerach i maszynach bez stałego zasilania stosuje się trackery bateryjne, które raportują rzadziej – na przykład kilka razy dziennie zamiast co minutę – i korzystają z sieci LTE-M lub NB-IoT, żeby utrzymać wieloletni czas pracy na jednym komplecie baterii.
Czy telematyka pozwala zdalnie odczytać tachograf?
Tak. Zdalny odczyt tachografu to standardowa funkcja telematyki: pokazuje, ile czasu jazdy pozostało kierowcy do zatrzymania pojazdu i odpoczynku, co pozwala uniknąć kar za nieprzestrzeganie przepisów o czasie pracy kierowców.